PARADA SAHTECİLİK SUÇU (TCK m.197)
Parada sahtecilik suçunun düzenlendiği TCK’nın 197/1.maddesine göre;”Memlekette veya yabancı ülkelerde kanunen tedavülde bulunan parayı, sahte olarak üreten, ülkeye sokan, nakleden, muhafaza eden veya tedavüle koyan kişi, iki yıldan oniki yıla kadar hapis ve onbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.”
AÇIKLAMALAR
Suçun maddi konusu paradır. Paranın kağıt veya madeni para olmasının, milli veya yabancı para olmasının sahtecilik suçu açısından hiçbir önemi yoktur. Önemli olan, sahte TL’nin Türkiye’deki kanunlara göre, sahte dövizin (dolar, euro, sterlin vb.) ise kendi ülkesindeki kanunlara göre tedavülde (dolaşımda) olmasıdır. TCK md.197 suçun unsurları ve cezası açısından yabancı para ile milli para arasında fark gözetmemiştir.
Suçun oluşması için Kanunda öngörülen eylemler şunlardır
1-Sahte Para Üretme: Yabancı veya milli paranın taklit edilerek oluşturulmasıdır.
2-Ülkeye Sokmak : Sahte olduğunu bilerek herhangi bir paranın Türkiye’ye sokulmasıdır.
3-Ülkede nakletmek: Sahte olduğunu bilerek herhangi bir paranın Türkiye içerisinde bir yerden bir yere taşınmasıdır.
4-Muhafaza Etmek: Sahte olduğunu bilerek parayı saklamaktır.
5-Tedavüle Sokmak :Sahte paranın dolaşıma sokulması yani piyasaya sürülmesidir. Piyasaya sürme;sahte paranın mal veya hizmet alımında kullanılmasıdır.Faili, paranın sahte olduğunu bilmekte ve bu şeklilde haksız kazanç sağlamaktadır. Uygulamada fail pahada az olan bir mal karşılığında yüksek değerde para kullanarak haksız kazanç sağlamak suretiyle bu suçu işlemektedir.
Bu seçimlik hareketlerden herhangi birinin işlenmesi halinde parada sahtecilik suçu oluşacaktır.
SUÇUN CEZASI
Suçun cezası iki yıldan oniki yıla kadar hapis ve onbin güne kadar adlî para cezasıdır.
Hakim,TCK’nın 61.maddesini de dikkate alarak örneğin sahte paranın miktarı, failin bu suçu işleme konusundaki kastının yoğunuluğu (sabıka kaydına göre bu suçu sürekli işlediğinin anlaşılması) gibi kriterlere bakmak suretiyle 2 ila 12 yıl arasında bir hapis cezası ve on bin güne kada adli para cezası belirleyecektir.
YARGITAY KARARI
“….Oluşa, katılanın aşamalardaki anlatımlarına ve tüm dosya kapsamına göre sanıkların, katılandan aldıkları hayvanların karşılığında 24 adet sahte 100 TL’yi vermeleri şeklinde gerçekleşen eylemlerinin, bütün halinde parada sahtecilik suçunu oluşturduğu, TCK.nun 3 ve 61. maddeleri gözönünde bulundurularak asgari hadden ayrılarak cezalandırılmaları gerektiği gözetilmeden, ayrıca dolandırıcılık suçundan da mahkumiyet hükmü kurulması…” (Yargıtay 8. Ceza Dairesi 2013/7008 E. , 2014/11693 K.)
SAHTE PARAYI BİLEREK KABUL ETMEK
TCK’nın 197.maddesinin 2.fıkrasında düzenlenmiştir.Buna göre;sahte parayı bilerek kabul eden kişi bir yıldan 3 yıla kadar hapis ve adli para cezası ile cezalandırılır.
Sahte parayı kabul etmek; Sahte olduğunu bildiği halde paranın kabul edilip alınmasıdır.
SAHTELİĞİNİ BİLMEDEN ALDIĞI PARAYI TEDAVÜLE SOKMAK
TCK’nın 197.maddesinin 3.fıkrasında düzenlenmiştir. Buna göre;sahteliliğini bilmeden kabul ettiği parayı bu niteliğini bilerek tedavüle koyan kişi üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Kişinin parayı alırken sahte olduğunu bilmemesi, aldıktan sonra sahte olduğunu öğrenmesi ancak sahteliğini öğrendiği halde parayı piyasaya sürmesi halinde bu suç oluşacaktır.
“…Sanığın, suç tarihinde müşteki …’ün çalıştırdığı … Oto isimli işyerine giderek 50 TL değerinde oto yağı aldığı, karşılığında da 100 USD sahte para verdiği müştekinin de sanığa 150 TL para üstü verdiği, müştekinin sonradan paranın sahte olduğunu anlayıp çağırmasına rağmen geleceğim diyen sanığın müştekinin yanına gelmediği ve parasını iade etmediği, düzenlenen ekspertiz raporunda ele geçen paranın sahte ve aldatma kabiliyetine haiz olduğunun belirlendiği, sanığın sahteliğini bilmeden kabul ettiği parayı sahteliğini bilerek tedavüle koyduğu ve sahte para ile alışveriş yapmak suretiyle bu şekildeki hileli davranışlarla müştekiyi aldatarak kendisine yarar sağladığı ve bu eylemleri ile atılı suçları işlediğinin iddia edildiği olayda; Sanığın eyleminin bir bütün halinde TCK’nın 197/3. maddesinde düzenlenen parada sahtecilik suçunu oluşturduğu gözetilmeden sanık hakkında dolandırıcılık suçundan mahkumiyet hükmü kurulması…” ((Kapatılan)15. Ceza Dairesi 2017/37103 E. , 2021/6069 K.)
PARAYA EŞİT SAYILAN DEĞERLER
TCK’nın 198.maddesine göre; Devlet tarafından ihraç edilip de hamiline yazılı bonolar, hisse senetleri, tahviller ve kuponlar,yetkili kurumlara tarafından çıkarılmış kanunen tedavül eden senetler,tahviller ve evrak ile milli ziynet altınları da para hükmündedir. Yani bunlar üzerinde sahtecilik yapılmas halinde TCK’nın 197.maddesindeki suç oluşacaktır.
“…Katılan …’in seyyar milli piyango bayiliği yaptığı, kahvehaneye bilet satmak için gittiği sırada sanığın katılandan 5 adet kazı kazan bileti aldığı, aldığı biletten 5000 TL çıktığını söylemesi üzerine katılanın sanık ile birlikte bankaya giderek 4500 TL tutarında sanığa ödeme yaptığı, bunun üzerine katılanın ikramiyeli bileti Mersin Milli Piyango Şubesine gönderdiği, Mersin Milli Piyango Şubesince biletin sahte olduğu belirtilerek iade edildiği iddia edildiği olayda;
Dolandırıcılık suçu açısından yapılan değerlendirmede;
Sanığın eylemini Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğünün maddi varlıklarından olan kazı kazan biletini kullanmak suretiyle gerçekleşmesi karşısında; eyleminin TCK’nun 158/1-d maddesinde düzenlenen kamu kurum ve kuruluşlarının araç olarak kullanılması suretiyle nitelikli dolandırıcılık suçunu oluşturduğu gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulması,
Özel belgede sahtecilik suçu açısından yapılan değerlendirmede;
3670 sayılı Kanun’un 12. maddesinde de göz önünde bulundurularak eyleminin TCK 198/1 maddesi delaletiyle TCK 197/1 maddesinde düzenlenen parada sahtecilik suçunu oluşturduğu gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulması…” (Yargıtay 15. Ceza Dairesi 2015/12677 E. , 2018/6047 K.)
PARADA SAHTECİLİK SUÇLARINDA ALDATICILIK
Belgede sahtecilik suçlarında olduğu gibi parada sahtecilik suçlarında da para veya bunlar yerine geçen değerlerde de aldatıcılık özelliğinin olması gerekir; aksi takdirde bu suçun oluşması mümkün değildir.
Aldatıcılıktan söz edilebilmesi için bu işlerde deneyimi olmayan, parayı özel bir incelemeye tabi tutması mümkün olmayan bir kişinin parayı gerçek sanması halinde aldatıcılığın olduğu sonucuna varılacak ve böylece bu suç oluşacaktır. Ancak uzmanı olmayan bir kişinin dahi paranın sahte olduğunu kağıt kalitesi, baskı kalitesi gibi özelliklerden dolayı ilk bakışta anlayabilecek bir durumdaysa parada sahtecilik suçu oluşmayacaktır.
YARGITAY KARARI
“…Sanığın bu şekilde sahte olduğunu bildiği banknotu alışverişde kullanarak piyasaya sürdüğü ve sanığın üzerine atılı temyiz dışı, parada sahtecilik suçu ile temyiz kapsamında olan, dolandırıcılık suçunu işlediği iddia olunan somut olayda; sanık savunması, katılan beyanı, tanıklar beyanı ve tüm dosya kapsamına göre; sanığın sahte para ile alışveriş yapması şeklindeki eyleminin, sahte parayı tedavüle sokma olarak değerlendirilmesi gerektiği, sanığın aynı zamanda dolandırıcılık suçundan cezalandırılamayacağı, sanığın eyleminin dolandırıcılık suçunu oluşturmadığı, Yargıtay’ın yerleşik uygulamalarının da bu şekilde olduğu gerekçesine dayanan mahkemenin kabulünde bir isabetsizlik görülmemiştir. (Kapatılan)15. Ceza Dairesi 2017/36918 E. , 2021/7222 K.
PARADA SAHTECİLİK SUÇU VE ZİNCİRLEME SUÇ
Aynı gün içinde farklı zaman dilimlerinde örneğin birden fazla markete sahte para verilerek alışveriş yapılması halinde tek bir parada sahtecilik suçu işlenmiş olacaktır. Bu durumda fail hakkında zincirleme suç hükümlerinin uygulanması mümkün olmayacaktır. Buna karşılık failin birden fazla mağdura karşı parada sahtecilik suçunu işlemesi halinde temel cezanın alt sınırdan uzaklaşılarak belirlenmesini gerekli kılacaktır.
Hukuki kesintinin gerçekleşmesinden sonra yani failin ilk eyleminden sonra hakkında iddianame düzenlenmesinden sonra yeniden parada sahtecilik suçunu işlemesi halinde artık bu eylem ayrı bir suç oluşturacaktır.
YARGITAY KARARLARI
“… Oluşa ve dosya kapsamına göre; sanığın 18.10.2013 tarihinde işlediği parada sahtecilik suçu ilgili olarak 19.03.2014 tarihli iddianame; 30.10.2013 tarihinde işlediği parada sahtecilik suçu ile ilgili olarak da 09.12.2013 tarihli iddianame ile dava açıldığı, parada sahtecilik suçunun bünyesinde sürekliliği de kapsaması ve hukuki ya da fiili kesinti bulunmadığından eylemlerin tek suç oluşturacağı..…” (Yargıtay 8. Ceza Dairesi 2018/161 E. , 2020/4439 K.)
“…Suça konu sahte paralarla alışveriş yapması şeklindeki eylemlerinin parada sahtecilik suçunun bünyesinde tedavül unsurunu da barındırdığı gözetilerek kül halinde parada sahtecilik suçunu oluşturduğu, parada sahtecilik suçunun kesintisiz suçlardan olması ve iddianamenin düzenlenmesi ile hukuki kesintinin gerçekleşmesi ve incelemeye konu olayda fiili kesintiyi oluşturan bir nedenin de bulunmadığı gözetilerek bir kez TCK.nun 197/1 maddesi uyarınca cezalandırılması gerekirken, yazılı şekilde bünyesinde temadiyi barındıran parada sahtecilik suçunda uygulama yeri bulunmadığı halde hükmedilen cezadan TCK.nun 43. maddesi uyarınca artırım yapılması suretiyle fazla ceza tayini..”(Yargıtay 8. Ceza Dairesi 2015/10883 E. , 2016/7173 K.)
“Sanığın 30.03.2013 tarihinde işlediği iddia olunan parada sahtecilik suçu nedeniyle Ankara 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 2013/385 esas sayılı dosyasında yargılandığı, 20.02.2013 tarihinde işlediği parada sahtecilik suçu nedeniyle ise yargılamanın iş bu dosya ile yapıldığı anlaşılmakla; suçun niteliği itibariyle temadi eden suçlardan olması dikkate alınarak mükerrer cezalandırmanın önlenmesi bakımından sanık hakkındaki dava dosyalarının sonucu araştırılarak birleştirilmesi, mümkün olmadığı taktirde getirtilerek incelenmesi, bu davayı ilgilendiren delillerin onaylı örnekleri dosyaya konularak tüm deliller birlikte değerlendirilip sonucuna göre sanığın hukuki durumunun tayini gerekirken eksik araştırmayla yazılı şekilde hüküm kurulması..” (Yargıtay 8. Ceza Dairesi 2014/38541 E. , 2015/15882 K.)
ETKİN PİŞMANLIK
TCK’nın 201.maddesinin 1.fıkrasına göre; Sahte olarak para üreten, ülkeye sokan, nakleden, muhafaza eden veya kabul eden kişi, bu parayı tedavüle koymadan ve resmi makamlar tarafından haber alınmadan önce, diğer suç ortaklarını ve sahte olarak üretilen paraların üretildiği veya saklandığı yerleri merciine haber verirse, verilen bilginin suç ortaklarının yakalanmasını ve sahte olarak üretilen para veya kıymetli damgaların ele geçirilmesini sağlaması halinde, hakkında cezaya hükmolunmaz.
TCK’nın 201.maddesinin 2.fıkrasına göre ise;sahte para üretiminde kullanılan alet ve malzemeyi izinsiz olarak üreten, ülkeye sokan, satan, devreden, satın alan, kabul eden veya muhafaza eden kişi, resmi makamlar tarafından haber alınmadan önce, diğer suç ortaklarını ve bu malzemenin üretildiği veya saklandığı yerleri ilgili makama haber verirse, verilen bilginin suç ortaklarının yakalanmasını ve bu malzemenin ele geçirilmesini sağlaması halinde, hakkında cezaya hükmolunmaz.
