Hırsızlık Suçunun Nitelikli Halleri (TCK 142) – Cezası ve Yargıtay Kararları
Hırsızlık suçu, Türk Ceza Kanunu’nda malvarlığına karşı işlenen suçlar arasında düzenlenmiştir. Temel şekli Türk Ceza Kanunu’nun 141. maddesinde yer almakta olup, bu suçun daha ağır cezayı gerektiren durumları ise Türk Ceza Kanunu’nun 142. maddesinde düzenlenmiştir.
Bu yazımızda ise hırsızlık suçunun nitelikli halleri, cezaları, Yargıtay kararları ve ceza davası sürecinde avukatın önemi ele alınacaktır.
Nitelikli Hırsızlık Suçu Nedir?
Hırsızlık suçunun bazı özel koşullar altında işlenmesi durumunda kanun koyucu daha ağır bir yaptırım öngörmüştür. Bu durumlara nitelikli hırsızlık halleri denilmektedir.
Türk Ceza Kanunu’nun 142. maddesine göre aşağıdaki durumlarda işlenen hırsızlık suçları nitelikli kabul edilir.
Bu suçların işlenmesi halinde suçun niteliğine göre sanık hakkında
3 yıldan 7 yıla kadar hapis (TCK 142/1),
5 yıldan 10 yıla kadar hapis (TCK 142/2),
5 yıldan 12 yıla kadar hapis (TCK 142/3),
Hapis cezaları verilebilecektir.
1. Kamu Kurumlarında veya İbadet Yerlerinde Hırsızlık (TCK 142/1-a)
Hırsızlık suçunun;
-
kamu kurum ve kuruluşlarında bulunan eşya hakkında
-
ibadete ayrılmış yerlerde bulunan eşya hakkında
-
kamu yararına tahsis edilen eşya hakkında
işlenmesi halinde nitelikli hırsızlık suçu oluşur.
Bu düzenleme ile topluma hizmet eden alanlarda bulunan eşyaların korunması amaçlanmıştır.
Yargıtay Kararları
Belediye mesire alanında hırsızlık
Belediyeye ait mesire alanında bulunan demirlerin çalınmaya teşebbüs edilmesi olayında Yargıtay, eylemin TCK 142/1-a kapsamında nitelikli hırsızlık olduğunu kabul etmiştir.(Yargıtay 2. Ceza Dairesi 2020/1304 E. , 2020/8048 K.)
Yağmur ızgarasının çalınması
Cadde ve sokaklarda bulunan yağmur suyu ızgaralarının çalınması da kamu hizmetine tahsis edilmiş eşya hakkında işlendiğinden nitelikli hırsızlık suçu sayılmaktadır.(Yargıtay 2. Ceza Dairesi 2019/10073 E. , 2019/18376 K.)
Cami içerisinde hırsızlık
Cami içerisinde askılığa bırakılan paltonun cebinden telefon çalınması halinde de eylem ibadet yerinde hırsızlık kapsamında değerlendirilmektedir.(Yargıtay 2. Ceza Dairesi 2013/28178 E. , 2014/20556 K.)
2. Halkın Yararlanmasına Sunulan Ulaşım Araçlarında Hırsızlık (TCK 142/1-c)
Hırsızlık suçunun;
-
toplu taşıma araçlarında
-
halkın kullanımına açık ulaşım araçlarında
-
bu araçların kalkış veya varış noktalarında
işlenmesi halinde de nitelikli hırsızlık suçu meydana gelir.
Yargıtay Kararları
Taksi içerisinde hırsızlık
Müşteri olarak taksiye binen kişinin araçtan inerken torpido gözünde bulunan çantayı alarak kaçması halinde Yargıtay, taksinin halkın yararlanmasına sunulan ulaşım aracı olması nedeniyle eylemin TCK 142/1-c kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir.(Yargıtay 2. Ceza Dairesi 2014/31681 E. , 2016/11287 K.)
Belediye otobüsünde hırsızlık
Belediyeye ait bir otobüste bulunan biletlerin ve paranın çalınması da aynı şekilde nitelikli hırsızlık suçu kapsamındadır.(Yargıtay 13. Ceza Dairesi 2014/37111 E. , 2016/1358 K.)
3. Afet veya Felaket Durumları İçin Hazırlanan Eşyaların Çalınması (TCK 142/1-d)
Hırsızlık suçunun;
-
afet durumlarında kullanılmak üzere hazırlanan
-
yangın, deprem veya acil durum ekipmanları
hakkında işlenmesi de kanun tarafından daha ağır cezalandırılmaktadır.
Yargıtay Kararları
Yangın söndürme sistemine ait parçaların çalınması
Bir sitenin yangın söndürme sistemine ait vana ve fıskiyelerin sökülerek çalınması halinde Yargıtay, eylemin TCK 142/1-d kapsamında nitelikli hırsızlık olduğunu kabul etmiştir.(Yargıtay 2. Ceza Dairesi 2013/24350 E. , 2014/13243 K.)
Afet Müdürlüğüne ait ekipmanların çalınması
Afet ve Acil Durum Müdürlüğüne ait araçtan beton kırma aleti ve hortum çalınması da aynı kapsamda değerlendirilmektedir.(Yargıtay 13. Ceza Dairesi 2014/14299 E. , 2014/32212 K.)
4. Açıkta Bırakılmış Eşyaya Karşı Hırsızlık (TCK 142/1-e)
Bazı eşyalar kullanım gereği açıkta bırakılmak zorundadır. Bu tür eşyaların çalınması da kanunda nitelikli hırsızlık suçu olarak düzenlenmiştir.
Bu kapsamda değerlendirilebilecek bazı örnekler şunlardır:
-
park halindeki araçlardan eşya çalınması
-
araç plakalarının çalınması
-
açıkta bırakılan yüklerin çalınması
Yargıtay Kararları
Park halindeki kamyondan hırsızlık
Branda ile kapatılmış kamyon kasasındaki sebze kasalarının çalınması olayında Yargıtay, eylemin TCK 142/1-e kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir.( Yargıtay 2. Ceza Dairesi 2016/14840 E. , 2019/1923 K.)
Araç plakası hırsızlığı
Bir aracın plakalarının çalınması da açıkta bırakılmış eşya hakkında hırsızlık sayılmaktadır.(Yargıtay 2. Ceza Dairesi 2016/564 E. , 2018/6248 K.)
Kontak anahtarı üzerinde bırakılan aracın çalınması
Araç sahibinin kontak anahtarını üzerinde bırakması halinde aracın çalınmasının TCK’nın 141/1. maddesine uyan suçu oluşturacağı belirtilmiştir.( Yargıtay 13. Ceza Dairesi 2014/3448 E. , 2015/7155 K.)
Nitelikli Hırsızlık Suçunun Cezası
Bu suçların işlenmesi halinde suçun niteliğine göre sanık hakkında
3 yıldan 7 yıla kadar hapis (TCK 142/1),
5 yıldan 10 yıla kadar hapis (TCK 142/2),
5 yıldan 12 yıla kadar hapis (TCK 142/3),
Hapis cezaları verilebilecektir.
Hakim cezanın belirlenmesinde TCK 61. maddesindeki ölçütleri dikkate alacaktır. Bu kapsamda;
-
çalınan malın değeri
-
suçun işleniş şekli
-
failin kastının yoğunluğu
-
suçun işlendiği yer ve zaman
gibi unsurlar göz önünde bulundurulur.
Örneğin çalınan eşyanın değerinin yüksek olması halinde temel ceza alt sınırdan uzaklaşılarak belirlenebilir.
Nitelikli Hırsızlık Suçunda Cezanın Ertelenmesi ve HAGB
Mahkeme tarafından belirlenen ceza,
-
etkin pişmanlık hükümleri
-
takdiri indirim
gibi durumların varlığı halinde düşebilir.
Cezanın 2 yıl veya altına düşmesi halinde;
-
TCK’nın 51.maddesindeki şartların mevcut olması halinde cezanın ertelenmesi
-
CMK’nın 231.maddesindeki şartların mevcut olması halinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB)
gibi kurumların uygulanması mümkün olabilmektedir.
Nitelikli Hırsızlık Suçunda Görevli Mahkeme
Nitelikli hırsızlık suçuna ilişkin davalarda görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesidir.
Nitelikli Hırsızlık Suçunda Ceza Paraya Çevrilebilir mi?
Hapis cezasının;
-
indirimler sonucunda 1 yıl veya altına düşmesi halinde
Türk Ceza Kanunu’nun 50. maddesindeki şartların gerçekleşmesi durumunda cezanın adli para cezasına veya diğer seçenek yaptırımlara çevrilmesi mümkün olabilmektedir.
Ancak bu değerlendirme tamamen mahkemenin takdir yetkisine bağlıdır.
Nitelikli Hırsızlık Suçu Uzlaşmaya Tabi mi?
Basit hırsızlık suçu (TCK 141) uzlaştırma kapsamına giren suçlar arasındadır.
Ancak nitelikli hırsızlık suçu (TCK 142) daha ağır bir suç olarak kabul edildiğinden uzlaşmaya tabi değildir.
Bu nedenle nitelikli hırsızlık suçlarında dosya doğrudan ceza yargılamasına konu olur.
Kayseri Ceza Avukatı
Hırsızlık suçları uygulamada oldukça sık görülen suç tiplerinden biridir. Ancak basit hırsızlık ile nitelikli hırsızlık arasındaki fark, verilecek ceza açısından son derece önemlidir.
Özellikle;
-
suçun doğru nitelendirilmesi
-
delillerin hukuka uygun şekilde değerlendirilmesi
-
etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması
-
cezanın ertelenmesi veya HAGB imkanlarının değerlendirilmesi
gibi hususlar ceza davasının sonucunu doğrudan etkileyebilir.
Bu nedenle hırsızlık suçlarıyla ilgili soruşturma veya dava sürecinde tecrübeli bir ceza avukatından hukuki destek alınması, hak kayıplarının önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır.
Özellikle ceza yargılamasında yapılacak küçük bir hukuki hata, sanık açısından ciddi sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle sürecin uzman bir ceza avukatı tarafından takip edilmesi oldukça önemlidir.
Soruşturma ve kovuşturma süreçlerinde hukuki destek istenmesi halinde Av. Halil İbrahim Kebeşoğlu ile iletişime geçebilirsiniz.
